اخبار ترانس لیشیا 7 : نشست های تخصصی آسیب شناسی ترجمه

اخبار ترجمه :

برگزاری نشست های تخصصی آسیب شناسی ترجمه

همزمان با برگزاری بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، نشست های تخصصی آسیب شناسی ترجمه توسط مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی در مصلی تهران برگزار می شود.

نشست تخصصی بررسی وضعیت موجود و تبیین وضعیت مطلوب ترجمه و افتتاح سایت های اینترنتی مرکز به زبان های فرانسه و روسی و رونمایی از تازه های ترجمه رایزنی های فرهنگی روز جمعه مورخ 16/2/1390 از ساعت 13-10، نشست تخصصی ترجمه صحیفه سجادیه روز دوشنبه مورخ 19/2/1390از ساعت 12-10 و نشست تخصصی بررسی و ارزیابی ترجمه نامه امام علی (ع) به مال اشتر (منشور حکومت) روز جمعه مورخ 23/2/1390 در ساعت 3 بعدازظهر در سرای اهل قلم برگزار خواهد شد.

مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی از کلیه علاقه مندان به ویژه مترجمان و دست اندرکاران حوزه ترجمه دعوت به عمل آورده تا در این نشست حضور به هم رسانند.

...

بازگشت

آموزش نامه نگاری

نامه نگاری رسمی انگلیسی و نامه نگاری غیر رسمی زبان انگلیسی

فرض کنید یک روز مجبور باشید باری دوستان یا رئیس دانشگاه (جهت اخذ پزیرش تحصیلی ) نامه بنویسید. چه مواردی را باید در نظر گرفت؟ از چه زبانی باید استفاده کرد؟ زبان یک نامه رسمی و غیر رسمی به چه صورت باید باشد؟

زبان نامه

یک نامه می تواند به زبانهای مختلف نوشته شود.
معمول ترین زبان Standard English می باشد. اکثر استادان و دانشجویان از این زبان استفاده می کنند و در موقعیت رسمی بیشتر کاربرد دارد.

زبان دیگر Colloquial است که غیر رسمی می باشد و در مکالمات روزمره استفاده می شود. در این نوع زبان اصطلاحات و عبارات کوتاه زیاد استفاده می گردد. مثلا : What have you been up to ?

نوع دیگر slang است و کاملا غیررسمی می باشد و چندان کاربرد ندارد چون درک آن دشوار و زود منسوخ می شود.

در یک نامه نمی توان از تمام این زبانها یکجا استفاده کرد. کاربرد هر یک بستگی به نوع نامه دارد.

برای نوشتن گزارش از جشن خانوادگی زبان غیر رسمی رایج تر است. زبان رسمی برای نامه های اداری کاربرد دارد.

بدین رو زبان نامه با توجه به موارد زیر اتخاذ می گردد:

1. موضوع و موقعیت
2. گیرنده نامه
3. هدف از نوشتن نامه

در نگارش نامه حدالامکان می بایست نکات زیر را مدنظر قرار داد تا نامه مضمون بی محتوا و گنگ نداشته باشد:

Advice: از این کلمه نباید به معنای " گفتن" یا " مطلع ساختن" استفتده کرد.

بهتر است به جای as per از according to استفاده گردد.

Here to به جای attached hereto

اجتناب از کلمه hand you: چطور از طریق نامه می توان چیزی را تحویل شخص دیگر داد.

نباید  in due course  بکار رود.

In re به معنای " درباره" یا "دررابطه با" فقط در نامه های حقوقی کاربرد دارد.

Inst لغت منسوخ برای last month می باشد.

استفاده از next time  عوض prox

تاریخ دقیق و موضوع صراحتا در نامه ذکر می گردد پس نباید از recent date استفاده کرد.

اجتناب از کاربرد thanking you in advance.

عدم استفاده از wish to say.

نمونه هایی از نامه formal (رسمی) و informal (غیر رسمی)

تشکر و قدردانی از خانواده برای کادوی جشن تولد  (  غیر رسمی)

بازنگری نمایشنامه برای مدرسه ( رسمی)

گزارشی از تعطیلات با دوستان (غیررسمی)

نامه درباب خطرات آلودگی( رسمی)

درخواست کار ( رسمی)

اخبار ترانس لیشیا 5 : همایش ارزش یابی ترجمه در محیط های آموزشی

اخبار ترجمه :

همایش ارزش یابی ترجمه در محیط های آموزشی

با سلام و احترام، به پیوست فراخوان اولیه «همایش ارزشیابی ترجمه در محیط‌های آموزشی» که با یاری خدا در اواخر خرداد ماه سال 1390 توسط مرکز پژوهشهای ترجمه دانشگاه علامه طباطبائی برگزار خواهد شد، تقدیم حضور می‌گردد. همکاری علمی آن پژوهشگر گرامی، مزید امتنان بوده و موجب ارتقای سطح علمی همایش خواهد شد. لطفاً در صورت امکان به دیگر علاقه‌مندان نیز اطلاع دهید.

 

با سپاس فراوان و با امید به توفیق الهی

***

 

فراخوان مقاله

همایش ارزشیابی ترجمه در محیط‌های آموزشی

 

مرکز پژوهشهای ترجمه دانشگاه علامه طباطبائی که بخشی از فعالیت‌های پژوهشی خود را بر برپایی همایش‌های نیم‌سالانه متمرکز نموده است، با گذشت دو سال از زمان افتتاح و پس از برگزاری همایش‌های «مسائل فرهنگ و جامعه‌شناسی در ترجمه»، «نقد ترجمه» و «شیوه‌های آموزش ترجمه»، با یاری خداوند تصمیم دارد همایش دیگری با موضوع «ارزشیابی ترجمه در محیط‌های آموزشی» در اواخر خرداد ماه سال 1390 برگزار نماید. بدین منظور، از همۀ استادان، دانشجویان، فارغ‌التحصیلان و سایر پژوهشگران علاقه‌مند دعوت می‌کنیم با ارائه یافته­ها و نتایج پژوهش­های خود، ما را در برگزاری هر چه پربارتر این رویداد علمی یاری نمایند.                                   

·     علاقه­مندان می­توانند چکیده مقاله خود را در 150 کلمه به زبان فارسی به پست الکترونیک همایش‌های مرکز، به نشانی [e-mail] ارسال نمایند. 

·     محورهای ارائه مقاله،‌ تقویم همایش و برنامه‌های جنبی آن به همراه سایر اطلاعات تکمیلی، هفته اول اسفند ماه در وبگاه مرکز پژوهشهای ترجمه به نشانی www.translationstudies.ir اعلام و همزمان در قالب پوستر و بروشور نیز به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی مرتبط ارسال خواهد شد.

·         از تمامی علاقه‌مندان درخواست می‌شود پیشنهادهای خود را از طریق پست الکترونیک همایش‌های مرکز پژوهشهای ترجمه مطرح نمایند.

بازگشت

اخبار ترانس لیشیا 6 : دعوتنامه شرکت مترجمان محترم سراسر کشور در پیش نشست مجمع عمومی انجمن مترجمان

اخبار ترجمه :

اطلاعیه مهم

دعوتنامه شرکت مترجمان محترم سراسر کشور در پیش نشست مجمع عمومی انجمن مترجمان

پیرو اطلاعیه های قبلی باستحضار می رساند پیش نشست دومین مجمع عمومی عادی انجمن مترجمان ایران طبق ضوابط و شرایط زیر برگزار می شود:

زمان برگزاری پیش نشست مجمع عمومی: چهارشنبه 18 اسفند سال 1389 ساعت 16:30 الی 19

محل برگزاری: تهران، خیابان شریعتی، خیابان سمیه، خیابان خاقانی، روبروی درب شرقی دانشگاه تربیت معلم، سالن همایش مجموعه فرهنگی خاقانی

جهت اطلاع بیشتر به سایت زیر مراجعه فرمایید:

انجمن مترجمان ایران

بازگشت

خصوصیات آموزش اکتشافی

1. در این روش دانشجو نقش پویا و به مطالعه علاقه وافری دارد و در پی این هستند که چطور پیشرفت کند.
2. آن تاکید میکند که انگیزه دانشجو منبع واقعی برای مطالعه است و همچنین نقش حیاتی را در برطرف ساختن مشکلات ایفا میکند. در نتیجه سعی و تلاشها در تدریس بر ایجاد انگیزه شناختی دانشجو معطوف میگردد.
3. قواعد اصلی طی پروسه آموزش اکتشافی ترکیبی از تعامل شناختی بین راهنمایی معلم و نقش دانشجو است.
4. آن ترکیب ماهیت علمی موضوع با منطق روان شناختی دانشجو را بیان میکند. ماهیت علمی موضوع بر سازماندهی محتوای تدریس تاکید میکند که مفاهیم و تئوریهای اساسی را مورد مطالعه قرار میدهد. دانشجو با مثال کل را یاد میگیرد نه بخشی از مطالب را.

1.1. نقش های دو گانه در آموزش اکتشافی :

یکی از ویژگی های منحصر بفرد این روش اینست که معلم و دانشجو دو نقش را ایفا میکنند. معلم بعنوان رهبر و سازماندهی کننده روند تدریس و یادگیری نخست بایست تخصص کافی و مهارتهای آموزش را دارا باشد. او نقش هدایت کننده و سرپرست را ایفا میکند. او میبایست دانشجو را طوری راهنمایی کند تا او بطور فعالانه و پویا عمل و نگرش کسب کند و دانش و مهارتهای ضروری را گسترش دهد. در نتیجه نقش و عملکرد معلم اهمیت بسیار والایی دارد بویژه هنگام راهنمایی دانشجو در ابتدای کار. دانشجو در این روش نقش حیاتی دارد.

نقش دانشجو از دو بعد قابل ذکر است :

نخست ، مطالعه مواد درسی

دوم ، نقش باالقوه او با انگیزه دادن به خود تقویت میشود.

در این میان تجربه و دانش فعلی ، ساختار شناختی دانشجو در روند فراگیری او تاثیر بسزایی دارد. دانشجو برخی اوقات غیر پویا و وابسته است و تنها یک فرد باالقوه است. او از یک سو باید تشویق شود تا عملکردش ترفیع یابد و نیز کیفیت آموزش بهتر گردد و از سوی دیگر باید پیوسته در طول آموزش و فراگیری زیر نظر معلم باشد. بدین رو نقش هر دو پررنگتر میشود.

در این روش مسئله اساسی اینست که چطور نقش معلم و دانشجو در هم ادغام میشود. معلم عملکرد دانشجو را زیر نظر دارد تا راححتر در یک روش پویا کسب علم کند. در اینجا دانشجو زمام امور را به دست میگیرد و معلم نباید مانع اظهار نظر او شود. نقش دو طرف یکسان است ( رکاب در رکاب هم پیش میروند). در نتیجه همکاری و تعامل بین معلم و دانشجو پروسه یادگیری و آموزش را مطلوب می سازد.

الگوی نوین در تدریس ترجمه NM

همانطور که پیشتر گفته شد ، تکنیکهای ترجمه از تجربه عملی زاده میشود و میتواند تبدیل به تئوری شوند. مدل جدید شامل 3 مرحله است :

1) کشف مشکل
2) مطالعه درباره تکنیک
3) شرح تئوری و تمرین هدایت شونده مطابق نظریه

1) دانشجویان بعد از ترجمه مطالب انتخاب شده مشکلات را پیدا میکنند
2) آنها با راهنمایی معلمان تکنیک مورد نیاز را برای حل مشکلات کسب میکنند
3) معلمان درباره تئوری توضیح می دهند
4) و در آخر با توجه به تکنیکها و تئوریها با آگاهی تمرین میکنند.
این الگو مطمئنا بین دانشجویان رشته ترجمه محبوب و پرطرفدار است.

1. فرآیند مدل جدید :

v یافتن مشکل ( 40 دقیقه)

a) معلمان اطلاعات انتخاب شده در ترجمه را ارائه می دهند.
b) معلمان و دانش آموزان لغات دشوار را مطالعه می کنند.
c) معلمان و دانشجویان مشکلات را از طریق تجزیه و تحلیل حل میکنند.
d) آنها بطور مجزا ترجمه میکنند.
e) مشکلات و نقاط ضعف دانشجو با هدایت و راهنمایی معلم و بعد از تحلیل ترجمه لغت به لغت مشخص میگردد.

v تکنیکها ( 20 دقیقه)

a) دانشجویان تشویق می شوند تا درباره اصطلاحات موجود در متن سوال بپرسند.
b) آنها ممکن است با نظارت معلم راه حلها را پیدا کند و سرانجام پی میبرد که به تکنیک ترجمه نیاز مبرم دارد.
c) معلمان با مثال تکنیک را شرح میدهند.
d) دانشجویان از تکنیک بمنظور بهبود ترجمه خود استفاده میکنند.
e) معلمان ترجمه درست را برای آنها میگوید تا مال خود را اصلاح کنند.

v تئوریها ( 10 دقیقه)

a) دانشجو درباره تکنیک سوالات متعددی می پرسد. مثلا چرا باید از فلان تکنیک استفاده شود ؟
b) معلم با مثال تئوریهای مرتبط با ترجمه را توضیح میدهد.
c) او اطلاعاتی درباره تئوری به دانشجو میدهد تا بواسطه این داده ها نگرشش نسبت به ترجمه بسط یابد و تکنیک را بخوبی فرا گیرد.

v تمرین بر مبنای تئوری (20 دقیقه)

a) معلم اطلاعاتی به دانشجو ارائه میدهد که تنها به تکنیک محدود نمیشود. این داده ها جامع و مورد علاقه دانشجو است و حجم اطلاعات با توجه به زمان باقیمانده تعیین میگردد.
b) دانشجو برای ترجمه متن با کمک تئوریهای مرتبط از تکنیک استفاده میکنند.
c) دانشجو ومعلم گروهی کار میکنند تا ترجمه مطلوبی ارائه دهند.
d) معلم به انها تکلیف میدهد و پس از تحویل آنرا اصلاح میکند.

2. آموزش اکتشافی (HT) :

تعریف

این روش توسط Confucius
، مربی مشهور یونانی ، مطرح شد. سپس محققین عربی مانند Canda , Polya از آن استقبال کردند.
با کمک قوانین و اصول آموزش اکتشافی مترجمان قادرند خود مشکلاتشان را برطرف کنند.
آموزش اکتشافی پروسه ای است که طی آن دانشجو تحت هدایت معلمان علم و دانششان را گسترش میدهند ، هوش خود را ترفیع میدهند ، فردیت خود را نشان میدهند و شخصیتشان کامل میگردد.
مفهوم آموزش اکتشافی با آموزش به روشهای سنتی متفاوت است ، روشی که معلم لقمه را حاضر و آماده در دهان دانشجو می گذارد و انگیزه و فعالیت دانشجو نادیده گرفته میشود و معلم برای نظر او اهمیتی قائل نمیشود و در نتیجه آنان به دانشجویان تنبل که تنها دریافت کننده است ، مبدل میشوند.
این نوع آموزش امروزه بسیار کاربرد و مزیتهای ویژه ای دارد.

انواع مدلها و الگوهای تدریس ترجمه

4 مدل برای تدریس ترجمه وجود دارند :

تمرین محور :

این مدل همانطور که از نامش محرز است فقط بر تمرین تاکید میکند. انتظار می رود دانشجویان مهارتهای لازم درامر ترجمه را بواسطه تمرین و تجربه عملی کسب کنند. در این روش معلم و دانشجو با کمک یکدیگر ترجمه میکنند. تکنیک و تئوریهای ترجمه عملا در کلاس تدریس نمی شود. تنها چیزی که مورد توجه قرار میگیرد تطبیق ترجمه با متن اصلی و بحث درباره مشکلات و اشتباهات است. نگرش و رویکرد به متن برای دانشجویان تازه وارد الزامی ست.

تکنیک محور :

در این مدل به بحث درباره تکنیکهای ترجمه که به وفور در دروس ترجمه برجسته است پرداخته میشود. معلم جملات و عبارات کوتاه را روی تخته می نویسد یا آنها را تایپ میکند . از دانشجویان انتظار می رود توانش ترجمه خود را ترفیع دهند و از توضیحات معلم درباره اینکه چطور مواد درسی و اطلاعاتی که براساس یک یا دو تکنیک ترجمه استفاده میشود ، را ترجمه کنند. دانشجویان تکالیف هم دریافت میکنند . اصولا تکنیکهای ترجمه ترکیبی از تجربه مترجمان برجسته و مشهور می باشد.

تئوری محور :

تدریس ترجمه برمبنای مدل تئوری محور مناسب نیست چرا که توانش ترجمه بدون تمرین پیشرفت نمیکند. در حقیقت معلمان ترجمه تئوریهای متعدد ترجمه را در دروس ترجمه در مقطع لیسانس می گنجانند. کارآمدی و ارزشمندی این مدل همچنان در حاله ای از ابهام میباشد.

مدل مختلط :

ادغام سه مدل فوق الذکر مدل مختلط را تشکیل میدهند ، یک رویکرد برای تدریس ترجمه که بسیار معروف است. دروسی که برپایه این مدل هستند شامل سه بخش می باشند :

تمرین ، تکنیک و تئوری.

اگرچه دروسی که معلمان مختلف می دهند با هم متفاوت است و هر بخش زمان خاصی می برد و این درست نیست که برخی معلمان تنها به تئوری مرتبط با درس تاکید کنند . هم تکنیک و هم تئوری باید مورد توجه یکسان قرار گیرند. با توجه به اینکه دانشجو سیل انبوهی از اطلاعات را دریافت می کند ، چنین روشی بی شک امیدوار بخش است.

ارتباط میان تئوری ها ، تکنیک ها و روش های ترجمه

محرز و مشخص است که ترجمه بدون تئوری کافی نتایج مطلوبی بدنبال ندارد. در حالی که تئوری بدون تمرین هیچ گونه مشکلی ایجاد نمیسازد. بنابراین تئوری از تمرین اهمیت بیشتری دارد. تئوری و تمرین لازم و ملزوم یکدیگرند. وجود یکی بدون دیگری معنا ندارد. در واقع تئوری با تمرین صورت می گیرد در حالی که تمرین با تئوری قالب ریزی میشود. تئوری بدون تمرین موجب سردرگمی و ابهام می گردد. امروزه تئوریهای کاربردی به دانشجو تدرسی میشود ولی با این وجود آنها بدون در نظر گرفتن این نظریه ها به امر ترجمه مشغول میشوند. برای مثال تصور کنید معلم طیف وسیعی از تئوریها را به دانشجو آموزش میدهد و درک و هضم آنها برای دانشجو سخت باشد. معلم بعد از آموزش ، تمریناتی به آنها میدهد که هیچ ارتباطی با آنچه آنها آموزش داده اند ندارد. خب فراگیری این نظریه ها چه سودی دارد ؟ دانشجویان تازه وارد در رشته ترجمه تصور میکنند یادگیری این تئوریها الزامی است و تا آنها را یاد نگیرند قادر به ترجمه کردن نیستند. چنانچه تئوریهایی که آموخته اند عملا بکار برده نشوند کم کم علاقه شان به ترجمه را از دست میدهند. در تحلیل نهایی تئوریها می بایست از تمرین نشئت گیرند و تدریس آن هم باید بر همین اساس صورت گیرد ( یعنی از تجربه و تمرین آن ) . بنابر نیومارک : " مسئله اصلی در تئوری ترجمه مشکلات ترجمه است" . تئری ترجمه را می توان اینگونه تعریف کرد :

" تعمیی از مشکلات ترجمه " تئوری از تمرین تفکیک نمیشود و نباید هم شود. تمرین پایه و اساسی برای مطالعات نظری تلقی میگردد و باید طبق تئوری پیش رود. با کمک تئوری ترجمه میتوان مناسبترین روش ترجمه برای متون مختلف را کشف کرد. ترجمه متون حقوقی نیاز به دقت زیاد دارد و کاملا رسمی هستند. بنابراین ترجمه معنایی مناسب اینگونه متون است. یک متن جهانگردی را نمی توان به این روش ترجمه کرد چرا که اینگونه متون برای جذب توریستها می باشد و باید به روش Communicative ترجمه شوند.

1.1.1. تکنیکها و تمرین : تکنیکها بر اثر تمرین بوجود می آیند. اما مانند یک پل یا قایق مترجم را هدایت می کنند. منظور از تکنیک در ترجمه اینست که مترجم در مواقع ضرورت یک سری اضافات ، تغییرات و حذفیات در متن صورت میدهد. بطور خلاصه آنها برای ایجاد معادلهای مناسب طراحی میشوند. بکارگیری تکنیکها به معنای از بین بردن تاثیر متن اصلی نیست بلکه انها به بازتولید متن مبدا به شکلهای مختلف ، در عین حفظ معنای کاملا درست کمک میکنند.

1.1.2. تئوریها و تکنیکها : تکنیک تنها به مترجم کمک نمیکند . پشت هر تکنیکی یک توجیه نظری قرار دارد. تکنیک یعنی آنچه مترجم در پروسه ترجمه انجام میدهد ، در حالی که تئوری به یافتن علت چیزی می پردازد . تئوریها مباحث ذهنی هستند ( غیر قابل رویت) ولی تکنیکها اساسا عینی هستند ( قابل رویت). به کمک انها می توان مشکلات ترجمه را برطرف ساخت. با کمک تئوریها نمی توان مشکلاتی که یک مترجم در روند ترجمه به آن برمی خورد را حل کرد بلکه با استفاده از استراتژی های مناسب باید اینگونه مسائل را برطرف کرد. یک مثال تمایز بین تکنیک و تئوری در ترجمه را آشکار می سازد.

وقتی می خواهید از عرض یک رودخانه پهن عبور کنیم ، تئوری به ما می گوید که باید پل بسازیم یا با قایق از آن عبور کنیم و تکنیک نماد پل یا قایق حقیقی را ایفا میکند. کارشناسان معتقدند تکنیکها در تئوریها قابل استفاده هستند در حالی که تئوریهای نوین سرمنشا ایجاد تکنیکهای جدید می باشند. پس معلمان باید تکنیکهای مورد نیاز را در عمل و بطور تجربی کسب کنند و هم زمان از تکنیکهایی که تئوریها پیشنهاد میکنند نیز بهره گیرند.

تکینک های ترجمه

Fanzhangying میگوید : " تکنیکهای ترجمه ابزار عینی هستند که در برخی موارد موجب تغیراتی در زبان مقصد می شوند" .( 1994،163)

ترجمه تبلور تجربه

بسیاری از مترجمانی است که زیاد ترجمه میکنند. اگرتکنیکها بدرستی بکار روند می توان انتظار داشت که آنها نقش مهمی در ترجمه ایفا میکنند. مانند فردی که سعی میکند با یک پل یا قایق از عرض رودخانه عبور کند.
در کل بکارگیری تکنیکهای ترجمه بعلت دارا بودن شکلهای غیر منسجم در دو زبان الزامی است. طبق نایدا هدف استفاده از تکنیکها بشرح زیر می باشد :
1. الزام تطابق فرم و پیام زبان مبدا با ساختار زبان مقصد
2. ایجاد ساختارهای معادل معنایی
3. ایجاد سبک و معادل مناسب در زبان مقصد
4. انتقال ارزش ارتباطی یکسان

یک مترجم بمنظور ایفای اهداف فوق الذکر باید جرح و تعدیلات جزیی در مدلی که توسط نایدا طبقه بندی شده را بدهد :
اضافات ، حذفیات و تغییرات

منظورا ز اضافات اینست که در صورت ابهام در معنا یا ساختار گرامری جمله چیزی به آن اضافه گردد. یا زمانی که واژه ای در زبان مبدا وجود ندارد ، باالجبار باید معنا را در زبان مقصد منتقل کرد.

حذفیات عمدتا شامل تکرار ، ارجاع و کلیشه می شود. تغییرات تحت مقوله های زیر صورت میگیرند :
صدا ، طبقه بندی کلمات ، تغییر اجزای کلام ( تبدیل اسم به فعل ، فعل به صفت و......) ، ترتیب قرارگیری جملات ، ساختار جمله و ابهام در معنا

در ذیل چند مقاله در این باره آمده است:

تکنیک ترجمه 4

تئوری های ترجمه

تعریف :

تئوری ترجمه مدت مدیدی در داخل و خارج از ایران مسئله مورد بحثی بوده است. فقدان یک تئوری کاملا قابل قبول بحث جدیدی نیست چون ترجمه امر پیچیده ای است و ملاحظات درباره این فعالیت بین زبانی از رشته های مختلفی همچون زبانشناسی ، روانشناسی ، نقد ادبی ، زیبایی شناسی و نشانه شناسی مشتق میشود. گرچه عدم وجود تئوری مورد قبول و مطلوب دلیل کافی برای انهایی که نقش تئوری در ترجمه را انکار میکنند نمی باشد.

منظور از تئوری در ترجمه چیست ؟

نایدا معتقد است : " تئوریهای زیادی وجود دارند . طیفی از اصول که در درک و فهم ترجمه یا در ایجاد معیار برای ارزیابی متن ترجمه شده مفید هستند." ( 1993،155)

نیومارک خاطر نشان میسازد : " بطور مختصر تئوری ترجمه با روش ترجمه مرتبط است که برای متن خاص بکار می رود و در نتیجه به یک تئوری کاربردی خاص زبان وابسته است. "

اگرچه چنانچه بخواهیم بطور اجمالی تر بیان کنیم ، تئوری ترجمه پیکره دانشی است که ما درباره ترجمه دارا میباشیم.

تئوری ترجمه به شرح زیر می باشد :

نخست تشخیص و تعریف مشکل ترجمه ، دوم نمایان ساختن تمام عواملی که می بایست در برطرف ساختن مشکل مورد توجه قرار گیرند و سوم لیست کردن تمام پروسه های احتمالی ترجمه و در آخر توصیه و پیشنهاد مناسبترین پروسه در امر یک ترجمه مطلوب.

نتیجه کلی اینست که هدف از تئوری ترجمه بررسی قانون ترجمه ، شناسایی مشکلاتی که در امر ترجمه بوجود می آید و ارائه راه حل این مشکلات می باشد و سرانجام کل اصول ترجمه مبنی بر اینکه چطور یک ترجمه قابل قبول ایجاد کنیم پیشنهاد میگردد.

طبقه بندی غربی ها از تئوریهای ترجمه :

ایجاد تئوریهای ترجمه در ابتدا توسط کشورهای غربی و چین صورت گرفت.
تئوریهای متعددی در غرب وجود دارند. نایدا رویکرد کارآمدی به مطالعه تنوع و گونه گونی تئوریها دارد.

طبق او تئوریهای ترجمه به ترتیب زیر طبقه بندی می گردند :

1. تئوریها براساس نگرشهای فلسفی : فلسفه یعنی مطالعه متون مکتوب . فرم و معنای و تاثیر گزاری این متون اساس و مبنای اولیه در بحثهای مربوط به تئوری های ترجمه است. ابتدا متون ادبی وجود داشتند چون تنها این متونها ارزش برگردانده شدن را داشتند. در قرن کنونی از فلسفه بعنوان نقد ادبی یا تحلیل ادبی یاد میشود.

2. تئوریها براساس نگرشهای زبانشناختی : مسائل مربوط به امر ترجمه اولا از منظر تفاوتهای زبانشناسی بین متون مبدا و مقصد پرداخته شده است. از علم زبانشناسی اجتماعی در ترجمه بسیار کمک گرفته شده است. و در این شاخه از زبانشناسی تاکید اصلی بر زبان بعنوان ساختار نمی باشد بلکه تاکید بر نقش زبان در کاربرد توسط سخن گویان است.

3. تئوریها براساس علم نشانه شناسی : این علم با انواع نشانه ها و کدها مرتبط می باشد و بویژه به زبان بعنوان جامعترین و پیچیده ترین نظامهای نشانه دارکه بشر بکار میبرد ، نگاه میکند. یکی از مزیتهای منحصربفرد علن نشانه شناسی اینست که معنای اشاره کننده[1] و ارتباطی[2] را یکسان میداند. چرا که نشانه ها می بایست برحسب بافت کلی ارتباط و در رابطه با تمام نشانه های دیگری که با نمادهای گفتاری ادغام میگردد درک شوند.

[1] Designative Meaning [2] Associative Meaning

شرح مختصری از وضعیت فعلی تدریس ترجمه در ایران

مطالعات ترجمه ، محتوی درسی ترجمه ، تدریس ترجمه و معلم ترجمه

اولا با توجه به موقعیت مطالعات ترجمه ، وضعیت ضعیف آموزشی تمام معلمان ترجمه یا ترجمه آموزان در شرایط نا مطلوب بسر می برند چرا که ترجمه به عنوان رشته درجه سوم از شاخه زبانشناسی کاربردی محسوب میگردد. همانطور که مطلعید مطالعات ترجمه رشته جامع و منطقی است. آن نه بعنوان زبانشناسی و نه ادبیات یا هر رشته دیگر مرتبط می باشد.

طبقه بندی مطالعات ترجمه به عنوان زیرمجموعه زبانشناسی ، بدون شک مانع رشد و توسعه تدریس ترجمه است. در نتیجه پیشرفتهای آموزشی در ترجمه و تدریس این علم به مراتب از سایر رشته ها مانند زبانشناسی کمتر است. ثانیا کتب درسی ترجمه به میزان بسیار زیادی وجود داشت که برخی از انها فقط تکنیک محور بودند. دیگر متب به بحث درباره تئوریهای ترجمه و همچنین تکنیک ترجمه می پرداختند. گذشته از این ، تئوریهای مورد بحث در این کتب متنوع بودند.

در حقیقت کتب درسی مختلف برای آموزش دانشجویان مختلف تهیه میشوند و هر دانشگاهی اهداف خود برای تربیت مترجمان با استعداد را دارا می باشد و مهمتر از همه اینکه مولف هر کتاب دید منحصر بفرد خود به ترجمه را دارد. اینکه کدام نظریات ترجمه و چه میزان از این تئوریها و تکنیکها می بایست در کتب درسی گنجانده شوند نیاز به بحث و تلاش مضاعف دارد. در تحقیق حاضر به روشهای تدریس ترجمه اشاره میگردد و دقیقا یک معلم ترجمه چه چیز را و چطور باید درس دهد. امروزه همه بر این امر متفق القولند که محتوای درسی ترجمه چیزی جز تمرین ، بکارگیری تکنیک و تئوریهای ترجمه نیست. ارتباط میان اینها چیست ؟ آنها چگونه باید تدریس شوند ؟ در بخش دوم پاسخ این سوالات داده میشود.

تاریخچه مختصری از تدریس ترجمه

تدریس آکادمی ترجمه (ترجمه آکادمیک) و فارغ التحصیلان ترجمه

مفهوم تدریس ترجمه در چین و در دوره Qing Dynasty آغاز شد زمانی که آقای Majianzhong طرح خود برای تدریس آکادمی ترجمه را پیشنهاد کرد.

در سال 1902 یک دپارتمان ترجمه در دانشگاه Capital تاسیس شد که نقطه شروعی برای آموزش ترجمه در موسسات چین بود. دانشجویانی که از این مدرسه فارغ التحصیل می شدند قادر به خواندن و ترجمه کتابهای خارجی بودند و حتی به عنوان مفسر از آنان استفاده میشد. در سال 1944 ،Yanan مدرسه خارجی مترجمان با استعداد را برای ارتش و اهداف دیپلماتیک تربیت کرد. مترجمان رومی به دلایل تاریخی تولید انبوه میکردند. دانشجویانی که بمقدار کمی از مهارت شنیداری ، گفتاری ، خوانشی و نوشتاری بهرهمند بودند روشهای نظاممند در ترجمه را نمی آموختند. تدریس ترجمه به عنوان ابزار جانبی برای تدریس زبان چندان برای معلمان ارزشمند نبود. آنها تمرینهای ترجمه را برای دانشجویان آماده و در حل انها یاریشان میکردند.

گذشته از این دانشجویان می بایست خود در فعالیتهای سیاسی شرکت میکردند و کشور تازه تاسیس تجربه ای در تدریس نداشت که این منجر به رشد و توسعه ناکافی در آموزش ترجمه شد. تا سال 1977 ، TT، در نظام دانشگاهی مورد موافقت او قرار گرفت. در آوریل 1979 وزارت علوم سیلاب جدیدی برای تدریس زبان صادر کرد که ترجمه هم به عنوان یک رشته اجباری محسوب میشد. بدین رو تدریس ترجمه رسما جایگاهش در تدریس زبان را بدست آورد. برخی کتابهای درسی بر اساس سیلاب جدید تالیف می شدند. انتشار کتابهای متعدد زمینه برای تدریس ترجمه را فراهم کرد و حضور چنین رشته ای در دانشگاه را اثبات کرد. برخی سمینارها در رابطه با تدریس در نقاط مختلف کشور برگزار شد. در نوامبز 1996 نخستین همایش ملی ترجمه در نانجینگ با حضور 100 معلم ترجمه از موسسات گوناگون برگزار گردید و روشهای تدریس ترجمه را با یکدیگر به اشتراک گذاشتند و در رابطه با متدهای نوین به بحث و گفتگو پرداختند.

اهمیت ترجمه

"ترجمه یعنی جایگزینی یک متن در زبان مبدا بجای متن معادلش در زبان مقصد . "( Hartman , Stork1972:113)

" ترجمه یعنی انتقال معنا از زبان مبدا به زبان مقصد. ترجمه اساسا تغییر شکل در متن میباشد." ) Larson 1984:91)   در ترجمه می بایست مصطلحترین و نزدیکترین معادل در زبان مبدا انتخاب  و نیز فرم و معنا نیز حفظ گردد.  همانندی و مطابقت کامل بین دو زبان وجود ندارد ولی یافتن نزدیکترین معادل بسیار مهم است.  

ترجمه از اهمیت والایی برخوردار میباشد. چرا که افراد بواسطه آن قادرند بر موانع زبانشناسی و فرهنگی فائق آیند. بدین رو آنان بهتر می توانند ارتباطات موثر بین فرهنگی را برقرار سازند.  به منظور برقراری ارتباط میان افراد با فرهنگهای مختلف ، ترجمه در هر زمان خاص مورد توجه است. در واقع ترجمه در تمامی حوزه ها از جمله شبکه ارتباطات ، سازمانهای مطبوعاتی بین المللی ، بخش جراید و رادیو تلوزیون ، ماموریتهای دیپلماتیک و دولت های تمام کشورها ، در کنفرانسهای بین المللی ، شرکتهای صادرات و واردات ، ادارات نظامی ، و استودیوهای فیلم  حضور پررنگی دارد.  آن در همه جا سیطره دارد و بدون شک جز لاینفک زندگی مردن محسوب میشود. ترجمه علاوه بر ارتباطات همچنین در انتقال فرهنگها ، از زمانی که کشورها و زبانها با یکدیگر در تماس بوده اند کاربرد دارد. در قرن 19 فرهنگ اروپایی شامل زبان  لاتین و زبان یونان بود.  در اواخر قرن 19 حجم وسیعی از ادبیات جهان پا به عرصه ظهور گذاشت. آن شامل آثار شماری از نویسندگان بین المللی مانند Bellow , Grass   بود که به اکثر زبانهای ملی برگردانده شدند. زمانی که افراد ملل مختلف این آثار را مطالعه می کردند ، انها با فرهنگ این نویسندگان نیز آشنا میشدند. خلاصه ترجمه بطور چشمگیری امر باارزشی تلقی میگردد زیرا آن ابزار مهمی برای ارتباطات و نقل و انتقال فرهنگها و همچنین روشی برای یادگیری زبان محسوب می شود. حتی تصور اینکه بدون این ابزار حیاتی چه اتفاقاتی رخ می دهد دشوار است.  

درباره ترجمه...

در دنیای کنونی ارتباطات به صورت شایسته و منطقی در جهت های مختلف پیش می رود. شک نیست که عامل بنیادی این پیشرفت انتشار اندیشه ها و انتقال تجربه های علمی و فرهنگی است که از طریق ترجمه حاصل می گردد. از این روست که سال به سال بر انبوه نوشته های ترجمه شده بین زبانهای گوناگون و به همین نسبت به شمار دانشجویان رشته ترجمه در سراسر جهان افزوده میشود. به منظور توسعه دانش و هنر و فن ترجمه دروسی مانند اصول ترجمه در برنامه های آموزشی دانشگاه ها گنجانده شده است.

در موضوعات علمی که درک عینی مبنای کار است مترجمان می بایست یک ترجمه دقیق ارائه دهند ولی در موضوعات ادبی به دلیل اختلاف سلیقه ها و برداشت های ذهنی نویسنده و مترجم و تفاوت اصولی ، چهارچوب های فرهنگی که زبانهای متن و ترجمه به آن وابسته است اشکالات زیادی وجود دارد.